Қазقاز        
Кіру
Кіру тіркелу
Тәуелсіздік тұғыры - мемлекеттік тіл

Өз тілін өзі білмеген ел – ел болмайды

Халел Досмұхамедұлы

Сөзі жоғалған ұлттың өзі де жоғалады

Ахмет Байтұрсынұлы

Тіл – адам жанының тілмашы

Мағжан Жұмабаев

Тіл тазалығы үшін күрес - ешқашан толастамайтын мәңгілік күрес

Бауыржан Момышұлы

Ана тілін жақсы меңгере алмай тұрып, өзге пәндерді түсіну мүмкін емес

Жүсіпбек Аймауытұлы

Бұйрықты сөйлем

7.9.2017 3349

Сабақтыңтақырыбы: Бұйрықты сөйлем
Сабақтыңмақсаты: білімділік Бұйрықты сөйлем туралы туралы түсінік беру, грамматикалық белгілерін меңгерту, меңгерілген теориялық материалдарды қайта жаңғырту.

Дамытушылық: Өз бетінше ізденуге, ойлау қабілетін арттыруға ықпал ету, өз ойын еркін жеткізуге баулу, жылдам жауап беруге жаттықтыру.

Тәрбиелік: Оқушылардың рухани байлығын қалыптастыру, адамгершілік қасиеттерге, салт-дәстүрлерімізді дәріптеуге тәрбиелеу.

Сабақтың типі: жаңа сабақты меңгерту

Сабақтың түрі: танымдылық
Сабақтың әдісі: ізденушілік, талдау, пікірлесу, зерделеу
Көрнекілігі: слайд, электронды оқулық,суреттер, қосымша тапсырмалар
Пәнаралық байланыс: әдебиет, тарих
Сабақтың барысы:
Ұйымдастыру кезеңі:1. Оқушылармен сәлемдесу.
2.Оқушыларды түгендеу,сынып тазалығын назарда ұстау.

3.Оқушылардың назарын сабаққа аудару
Үй тапсырмасын сұрау: Тапсырманың атауы: «Жылдар сөйлейді»
1938.1803.1845.1991.2015.1997.

Мақсаты:
-Оқушылардың хабарлы, сұраулы, лепті сөйлем түрлері бойынша меңгерген білімдерін саралау.
-Оқушылардың көп тіл білетіндерін байқау
-Пәнаралық байланысты нығайту.
Шарты:
-Оқушылар берілген жылдарға қарап сөйлемдер құрастыру.
-Сөйлемдердің айтылу мақсатына қарай бөлінуін табу.
-Сөйлемдерді орыс,ағылшын тілдеріне аудару.
-Құрастырылған сөйлемдер тарих,әдебиет,жаратылыстану ғылымдарымен байланысты болуы қажет.
Мысалы:

1803 жылы ақын Махамбет Өтемісұлы дүниеге келді. (Хабарлы сөйлем)

Ақын – поэт - poet

«Тіл туралы» заң 1997 жылы қабылданды ма? (Сұраулы сөйлем)

Тіл – язык - language

Жаңа сабақ
Ерекшелігі:
Берілген сөйлемдердің мағыналарын ашу арқылы оқушылар бұйрықты сөйлемнің мәнін ашып айтады.
Оқушылардың өзін-өзі басқаруы артады.

1.Жүр,тез аяғыңды бас!
2.Бұны оған айтпа.
3Тыныш отыр!
4.Бізбен бірге жүрсеңші.
5.Дұшпанға тастайқаттыбол,досыңабалдайтәтті бол(мақал)
6.-Түндікті жауып,есіктітүріпқойшы!
7.Жылай-жырлай өлгенде, арттағығасөзқалсын!

Оқушылартүйіні:
Бұйрықтысөйлемдер 2-жаққа не 3-жаққа бұйыруды,іскеқосуды,кеңесберуді,жалынуды,тілек-өтініштібілдіреді.

Мұғалімніңқорытуы:

Біреуге бұйыру не бірдеңені талап ету мақсатымен айтылатын сөйлемді бұйрықты сөйлем дейміз. Берілген сөйлемдердің қай-қайсысында болсын, хабарлау не баяндау мақсаты жоқ, ІІ жаққа не ІІІ жаққа бұйыру, тілек, өтініш мақсаты бар.

Бұйрықты сөйлемнің баяндауышы мынадай жолдармен жасалады: 1) Етістіктің бұйрық райының ІІ жақ жекеше, көпше түрі мен ІІІ жақ түрі.

2) Бұйрық не шартты райға -шы, -ші жұрнағының жалғануы арқылы жасалады.

Тынысбелгісі
Бұйрықтысөйлембірдехабарлысөйлемгежуықинтонациямен,бірделептікинтонацияменайтылады.
-Соғанбайланыстылепбелгісі не нүктеқойылады.
Оқулықпенжұмыс 28-жаттығу
1. Жырдымәнерлепоқу .Көшіріпжазу.
2. Не істеугебұйырыптұрғанынбарыссептіктегібірыңғайсөздерменжеткізу.

Тыныс белгілерге назар аудару,қойылу себебін түсіндіру.

Тапсырма. Ауызша орындалады
I. Мынасуреттергеқараймыз. Бұлсуреттергеқарап, қандайтыйымсөздерайтуғаболады? (Оқушыларсуреттергебайланыстытыйымсөздердіатайды, мағынасынтүсіндіріптұрамын) Тыйымсөздердіңбұйрықтысөйлемдергежататынын түсіндіру. Ауызша.

Тізеңдіқұшақтама.

Нандыжергетастама

Жағыңдытаянба

Бетіңді баспа

Есікті керме

Беліңді таянба

Ақты төкпе

Бос бесікті тербетпе

— Тыйымдегенді “мынаужаман”, “ескіліктіңқалдығы” дептүсінбегенжөн. Біздіңата-бабаларымызғасырларбойы осы тыйымсөзбенбалаларынтәрбиелепотырған. Оләшейінжайғана “сөйтпе-бүйтпе” емес, оныңәрқайсысыныңастарлымағынасы бар.
— Неге есікті керме дейді?
— Есіктікерсе, үйденберекекетеді.(берекесі кету – ұрыс, жанжал)
— Неге сүттітөгугеболмайды?
— Сүттөксең, ырысыңтөгіледі.(ырысытөгілу — жоқшылық)
— Неге өтірікжыламадейді?
— Өтірікжыласа, жаманболады.(жаманболады — қайғы)
Ойланайық: ұрыс, жанжал, жоқшылық, қайғы
— Бұныңбарлығыжақсылық па, жамандық па?
— Жамандық.
— Дұрыс. Сондықтан да олардыжасауғаболмайтындықтан, бұлсөздер тыйымсөздердепаталады.

Электронды оқулықпен жұмыс. Тапсырма.Берілген сөйлемдердің тыныс белгісін қойып, бұйрықты сөйлемді бір бөлек, лепті сөйлемдерді бір бөлек жазыңдар.

-Сен өз өміріңде не бітірдің Досыңа қайырымды кеңес бердің бе Балаға

жымия қарадың ба, сірә Жолдарың болсын Риза, қош болып аттаныңдар Басқа оқудың жолы бар ма Ақыл айтыңызшы Мен жамандап отырмын ба Жамандық туралы айтып отырған жоқпын ба - Жә, ендеше, ойланып болдың ба кешегіні - Кешегіні ойланып деймісің Кәне, бері әкелші

Сабақты бекіту:Семантикалық карта

Сабақты қорытындылау: «Кір жайғыш» ойыны

Шарты:

Оқушылар кір жайғышта ілінген әр киімде берілген сөйлем түріне байланысты мысалдар жазып шығады.

Оқушылардыбағалау:

Бағалау парағы бойынша оқушылар сабаққа қатысып отырғандарына қарай өз-өздерін бағалайды.
Үйгетапсырма беру:

30-жаттығу. Ереже жаттау

Тегтер: сөйлем, бұйрықты сөйлем. сөз
Авторы: Досжанова Назым Сарсембековна