Қаз Latقاز        
Кіру
Кіру тіркелу
Тәуелсіздік тұғыры - мемлекеттік тіл

Өз тілін өзі білмеген ел – ел болмайды

Халел Досмұхамедұлы

Сөзі жоғалған ұлттың өзі де жоғалады

Ахмет Байтұрсынұлы

Тіл – адам жанының тілмашы

Мағжан Жұмабаев

Тіл тазалығы үшін күрес - ешқашан толастамайтын мәңгілік күрес

Бауыржан Момышұлы

Ана тілін жақсы меңгере алмай тұрып, өзге пәндерді түсіну мүмкін емес

Жүсіпбек Аймауытұлы

Ұлты қазақ естімейтін және нашар еститін балалар орыс тілінде оқуға мәжбүр

5.3.2018 500
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Төртінші өнер­к­әсіптік революция жағ­да­йын­дағы дамудың жаңа мүм­кін­дік­тері» атты Жолдауы­ның «адами капитал – жаңғыру не­гізі» атты жетінші міндетінде бар­­лық жастағы азаматтарды қам­­титын білім беру ісінде өзі­міз­­дің озық жү­йемізді құруды же­делдету қа­жеттігі аталып өтті.

Халықты әлеуметтік қор­ғау Қазақстанда жүргізіліп жат­қан әлеуметтік саясат­тың маңызды басымдықтары­ның бірі. Мемлекет халық­­тың әлеу­меттік тұрғыдан әлжуаз топтарын қолдау бо­йынша үлкен жұмыстар жүр­гізуде. Бұл Қазақстан Респуб­ли­касының 2015 жылғы 20 ақ­пан­да ра­ти­фикациялаған «Мүге­дек­тердің құқықтары туралы» конвенциямен байланыстырылады. Алайда, өмір көрсетіп отыр­ғанындай, адамдардың бұл санаты үшін атқарар жұмыс­тар әлі де көп. Соның ішін­де мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін сапалы білім алу өте қиын, кейде тіпті қолжетімсіз.

Әлемге танымал америкалық зағип әрі құлағы естімейтін жазушы Хелен Келлер: «Соқырлар зат­тардан, ал естімейтіндер адам­дардан алшақ қалады», – деп жазған екен. Қазіргі уа­қыт­та ерекше білім беру қа­жет­­­ті­ліктері бар балалардың саны біздің елімізде 147 396, ола­р­­­дың ішінде есту қабі­леті зақым­данғандар – 6 357, (олар­дың ішінде 1 917 – ес­ті­мей­тіндер, 4 440 – нашар ести­тіндер), көру қабілеті зақым­дан­ған­дар – 7091. Жүргізілген зерттеу­лер керең балалардың 70%-ы еститін ата-аналардан туға­нын анықтаған. Сондықтан бола­шақ­та мұндай балалардың пайда болуын болжамдау мүм­кін емес.

Елімізде нашар еститін балалар тап болатын негізгі проблемалар ретінде төмендегілерді атауға болады:

– есту және сөйлеу қабі­леті зақымданған балалар­ды оқытуға арналған оқулық­тар­дың және әдебиеттің жет­кіліксіздігі;

– Білім және ғылым министрі­нің 2009 жылғы 8 шілдедегі №333 бұйрығымен бекітілген оқыту бағдарламалары жұмыс істемейді. Соның салдарынан есту қабілеті зақымданған балаларға арналған арнайы (түзету) мектептер түлектерінің көпшілігі ыммен сөйлесу тілін меңгермеген;

– елімізде естімейтін балалар мен ересектердің байланысуы мен қатынасуына арналған мамандандырылған клубтар, орындар жоқ;

– сурдоаударма және кадр­ларды даярлау бойынша ма­мандардың нарықтағы қажет­тілігіне талдау жасалмайды;

– есту патологиясы бар балалар үшін қымбат тұратын хирур­гия­лық операциялар қол­жетімді болғанымен, оңалту шара­лары жоқ, ал бұл қым­бат опе­­ра­циялар тиімділігінің төмен­­деуіне, кейде пайдасыз­ды­ғына алып келеді;

– мемлекеттік тілде оқыту бағдарламасы және арна­йы оқытатын әдебиет, қазақ тілін­де бекітілген Дактиль әліппесі жоқ. Ұлты қазақ естімейтін және нашар еститін балалар орыс тілінде оқуға мәжбүр;

Біз осы және басқа да мәсе­лелер­дің шешілу қажеттігін көрсетіп, Премьер-Министр­дің атына депутаттық сауал жолдадық.

Тегтер: Елбасы, Нұрсұлтан Назарбаев, Бірғаным Әйтімова, Сенат, депутат
Авторы: Бірғаным ӘЙТІМОВА, Сенаттың Әлеуметтік-мәдени даму және ғылым комитетінің төрайымы

Сондай-ақ, оқи отырыңыз

61 0

ақпарат

Тәржіма һәм тағылым туралы

75 0

ақпарат

​Арыстанбек Мұхамедиұлы фильмдерді қазақ тіліне аударудың үш нұсқасын ұсынды

97 0

ақпарат

Тіл жанашырлары Осакаровкада