Қаз Latقاز        
Кіру
Кіру тіркелу
Тәуелсіздік тұғыры - мемлекеттік тіл

Өз тілін өзі білмеген ел – ел болмайды

Халел Досмұхамедұлы

Сөзі жоғалған ұлттың өзі де жоғалады

Ахмет Байтұрсынұлы

Тіл – адам жанының тілмашы

Мағжан Жұмабаев

Тіл тазалығы үшін күрес - ешқашан толастамайтын мәңгілік күрес

Бауыржан Момышұлы

Ана тілін жақсы меңгере алмай тұрып, өзге пәндерді түсіну мүмкін емес

Жүсіпбек Аймауытұлы

Орыс сыныбында оқыған қыздың ойы

29.9.2017 447

"Әрине, кеңес үкіметі уақытында аға ұрпақ тап болған қиыншылықты біз көрген жоқпыз, бірақ бір шетін мен де мектеп қабырғасында байқадым деп ойлаймын, өзімнің орыс тілді қазағымнан...», - деп Бақыт мектеп қабырғасында басынан өткізген оқиғаны әрі қарай жалғастырды.

Бала кезімде туып-өскен ауылымыздан нағашымыздың ауылына көштік, ол ауыл әбден орыстанып кеткен екен, тіпті қазақ сыныптары жоқ, әйтеуір мектеп директоры маған сынақ мерзімін белгілеп, анама «қызыңыз егер белгілі мерзімде сынақтан өтсе ғана, мектепте қалдырамыз» деп шарт қойды. Ойлау қабілетім барлығы қазақша еді, үйтіп-бүйтіп директордың сынағынан өтіп, мектепте қалдым.

Тілімді сындырып, күні-түні сабаққа дайындалдым, түнжарымда сабақ оқып отырып жылаймын-ау шешеме: «түк түсінбеймін, қалай қиын, ертең сыныптастарым тағы менің айтқан сөздерімді мазақ етіп күлкіге айналдырады ғой» деп. Сол берілген мерзімде қатты күйзелісті басымнан өткердім. Сынақтан өте алмасам директор мені мектептен «орыс тілде сабақты меңгере аламадың» деп шығарып тастайды ғой деген оймен қатты қобалжып, түнде сабақ миыма қонбай жатқанда талай көз жасымды ағыздым-ау. Сонда мені сайқымазаққа айналдыратын өзге ұлт өкілінің балаларын қоя тұрыңыз, өзімнің қара домалақ қазақ сыныптастарым, мұғалімдерім. Бар жазығым – орыс тілінде акцентпен және қате сөйлеуім болды. Өз басым, тілі дұрыс келмей жатса да қазақ тілінде өзге ұлттың аузынан сөз естісем, қуанып қалам.

Отбасымызда даладан кірдің бе, бітті, үйде әке-шешем тек ана тілімізде сөйлететін, өзге тілде сөйлесең сөгіп тастайтын. Кешкілік анам түрлі аңыз-ертегілер оқитын, әсіресе ұнатып тыңдайтыным - батырлар жыры еді. Анам - суырып-салма ақын, әнші, шіркін дауысы қандай зор, әдемі еді...

Кейін Тоғайбай ағайымыз шырылдап жүріп, қазақ сыныбын ашқызды. Ол кісі сол кезде мектепте тарих пәнінен сабақ беретін, өзі – танымал журналист. Орыс сыныбында жүргенде санамызды әбден қатырып тастаған Нина Александровна атты коммунист мұғаліміміздің кесірінен тіпті ойымызды ашық айтудан қорқып, еркін ойлаудан қалған біздерді Тоғайбай ағайымыз құтқарған.

Орыс сыныбында әбден басылып қалдым, тілімде шатасып мәңгүртке айнала бастағандай болдым.

Мектепте мұғалімдерім сөзді дұрыс айта алмағаным үшін талай бағамды кеміткен кездер болды. Бұл он төрт жастағы бала үшін үлкен әділетсіздік еді...

Кейбір қазақтарымызбен қазақ тілінде сөйлессең бетіне менсінбей қарап, әдейі орыс тілінде жауап береді, түсінбейтінім сол іс-әрекетін бір күшті деп санай ма?!.

Ана тіліміздің еліміздегі мүшкіл халі өзге ұлттың қазақ тілінде тіл сындырмауында емес, өз қазағымның төл тілді құрметтемей аяққа таптауында. Өзге емес, өз тілімізге өзіміз өзеуремесек, мінберде шырылдағаннан нәтиже шықпас! Орысты айтпақшы, шетелден келген бір қандас бауырым: «Қазақтар «что сказал?» «Не понимаю?» деп орысша міңгірлеп жүргенде, сендердің орыстарың қазақ тілін баяғыда меңгеріп алған ғой, жуырда аялдамада тұрсам, бір орыс жақындап, өз тілінде бірдеме сұрады, мен оған: «кешіріңіз сізді түсінбеймін» деген едім, тап-таза қазақша сөйлеп таңқалдырды», - деп күлді.

Мен қазақ болып туғанымды мақтан тұтам. Бұл Жаратушының маған берген ерекше сыйы деп деп білемін. Дегенмен қазақтан басқа өз тілін қадірлей алмаған, сүймеген ұлтты кездестірмеппін де, көрмеппін...

Тегтер: қазақ тілі, орыс тілі, орыс сыныбы, мектеп

Сондай-ақ, оқи отырыңыз

2 0

ақпарат

Кітап ойлылыққа жетелейді

52 0

ақпарат

Жұбайымызды қалай атағанымыз жөн?..

105 0

ақпарат

Айдос Сарым: "Шенділер президентті шын аяса, шын құрметтесе, бұлай етпес еді"